Bir sualla başlayaq:
Mütəmadi olaraq işə gecikən insan haqqında fikriniz, hissləriniz necədir?
Bu şəxsin işində irəliləməsi (maaş artımı, vəzifədə yüksəliş), güclü bir imic yaratması mümkündürmü?

Bəs siz özünüz işə gecikdikdə günə necə başlayırsınız? Beyninizdə hansı fikirlər sürətlə cərəyan edir? Özünüzü necə hiss edirsiniz? Günə belə düşüncələr və hisslərlə başlamağı sevirsinizmi? Bu, gün ərzində məhsuldarlığınıza və rəhbərliklə münasibətinizə necə təsir göstərir?

Bu sualların cavablarını yaxşı bilirik. Məhz buna görə işə vaxtında getməyi əsla planlaşdırmamalıyıq. Hədəfimiz bu olmamalıdır.
Hədəfimiz ən azı beş dəqiqə tez artıq ofisdə, otağımızda, işə başlamış olmaq olmalıdır.
Niyə? Bunun bir neçə səbəbi var…

Birinci səbəb budur ki, biz belə vərdişi özümüzdə formalaşdırmasaq, illərlə layiq olduğumuzun azı ilə kifayətlənməyimizlə nəticələnəcək, özümüzün və başqalarının bizə olan inamını, hörmətini sarsıdacaq. Vəziyyət, dəyişmədən uzun müddət davam edərsə, o bizə ikinci “mən” olacaq. Bu andan dəyişdirməyi heç düşünməyəcəyik. Çünki belə bir insan olduğumuzu qəbul edəcək, bu səhf qənaətimizə təslim olacağıq. İcazə verəcəyik ki, həyatımızı o, idarə etsin.

Gəlin 1960-cı ilə gedək. Həmin il mənim də təhsil aldığım (2014) Berkeley Kaliforniya Universitetində professor Robert Rosental bir insanın başqasından gözlədiklərinin o insanın davranışına necə təsir etdiyi ilə maraqlanmağa və bu mövzunu araşdırmağa başlamışdı.

Bu tədqiqatda Professor Rosentalı heyran etmiş bir incəlik var idi. Biz də bunu nəzərdən qaçırmamalı və bunu xeyrimizə istifadə etməliyik. Professorun bu kəşfindən istifadə edərək, ətrafımızdakı insanların, xüsusilə də, həyatımızda önəmli olan insanların bizim haqqımızda qənaətlərini və gözləmələrini xeyrimizə dəyişəcəyik.

Bu kəşf bizim alqoritmin əsası olacaq. İşləyib hazırlayacağımız alqoritmlə gözlə görünməyən və ələ götürülə bilməyən haqqımızda mənfi qənaətlərı bir-bir sıradan çıxaracağıq. Amma bunu başqaları tərəfindən bəyənilmək, sevilmək üçün deyil, sadəcə özümüz üçün edəcəyik. Maraqlısı budur ki, biz bunu özümüz üçün etsək də, bunun kənar təsirləri olacaq – başqalarının rəğbəti, hörməti, müsbət münasibəti və s.
Kənar təsirlər sadəcə kənar təsirlərdir, mərkəzdə özümüzük, özümüzə verdiyimiz dəyər və gələcək barədə arzularımız, planlarımızdır.

Əvvəlcə professor Rosentalı heyran etmiş məqamı açıqlayacağam. Sonra isə bunu xeyrimizə dəyişməyin alqoritmini və ondan necə istifadə edəcəyimizi.
Professor Rosentalı gözləmələrin (bir insanın başqasının davranışı ilə bağlı gözləmələrinin) öz-özünü reallaşdıran bir “cadu” kimi təzahürü cəlb etmişdi.
Bunun bütün hallarda belə olacağını demək çətindir.

Lakin bizim davranışımızın formalaşmasında nəyi və necə edib etməyəcəyimizi müəyyənləşdirən ən güclü amillərdən biri, həyatımızda bizim üçün önəmli olan insanların gözləmələri (expectations) olur.

Ən başlıcası: bu bir çox hallarda şüuraltı baş verir, biz bunu heç duymuruq yəni. Bu isə yetərli səbəbdir ki, bunun üzərində düşünək, işləyək və başlı-başına buraxmayaq. Fərqində olmadığımız, amma fərqinə varıb dəyişdirə biləcəyimiz bir amilin şəxsi və professional həyatımızı iradəmizin ziddinə məhvə aparmasına niyə yol verməliyik axı?

Onda, başlayaq…
(davamı növbəti yazıda)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s