Brian Tracy və “Təkərlər Üzərində Universitet” metodu/mifi.

100% əmin deyiləm ilk olaraq kim çıxış edibdir bu fikirlə, amma ilk Brian Tracy-dən eşitmişəm, həmçinin bir çox digər dünyaca məşhur mütəxəssislərin də qaynaq olaraq cənab Tracy-ni göstərdiklərini oxumuşam və dinləmişəm dəfələrlə.

Bu, məhsuldarlıq, vaxtın idarə olunması mövzuları ilə əlaqəlidir.

Yəni, Brian deyir ki, hər gün nəqliyyatda kifayət qədər çox vaxt sərf edirik və bu vaxtdan maksimum şəkildə faydalanmalıyıq. Bunu da motivasya edici, öyrədici audiokitabları, cd-ləri dinləməklə edə biləcəyimizi deyir. Çox əla bir məsləhətdir. Doğurdan da, bu vaxt ərzində çox şey öyrənmək olar.

Bəs niyə mif dedim? Çünki, cənab Tracy-nin, həmçinin bu fikri Brian Tracy-dən alıb, dinlləyicilərinə, oxuyucularına təklif edən hərkəsin təkrar-təkrar, həyacanla vurğuladığı bir nüans var ki, heç cürə razılaşa bilmirəm. O da budur ki, biz bunu edəriksə, X vaxt ərzində y sayda kitab oxumuş olacağıq, bu da, ABŞ-da prestijli universitetlərdə PhD (doktorantura) üçün tələb olunan kitab sayına bərabərdir. Demək ki, bu qədər vaxt biz bu audiokitabları dinləsək, CD-lər alıb onlardan öyrənsək, PhD təhsilinə bərabər təhsil almış olacağıq. Bunu etdikdən sonra isə özümüzü PhD səviyyəsində bilikli, intellektual olaraq qəbul edə bilərik artıq. Həm də ABŞ-in ən prestijli PhD proqramlarının məzunları ilə eyni səviyyədə.

Bilmirəm sizin PhD təhsiliniz varmı, yaxud da PhD təhsili alan neçə nəfərlə söhbət etmə və bu proses haqqında bilgi alma imkanınız olubdur. Üstəlik ABŞ-ın cənab Tracy dediyi kimi ən prestijli universitetlərində PhD təhsili alan insanlardan.

Mənim PhD təhsilim yoxdur, amma proseslə tanışam və ABŞ-ın ən prestijli unievrsitetlərində, ən ciddi sahələrdə hazırda PhD təhsili alan və bitirmiş bir çox insanla dostluğum, tanışlığım olubdur və hazırda da var və bu mövzu ətrafında da söhbətimiz olubdur dəfələrlə. Hazırda da imkan olduqca bu insanları dinləyir, bunlardan öyrənirəm.

Həm bu söhbətlərdən, həm öz araşdırmalarımdan təxmini bilirəm nə qədər çətin bir prosesdir PhD təhsili almaq. Bu proqramı bitirmək və məzun olmaq.

İndi gələk Tracy-nin dediyi metoda.

PhD demək ilk öncə bu deməkdir ki, çox dar, spesifik bir problem, sual üzərində işləyəcək və 5-7 il bu suala cavab axtaracaqsınız. Bu suala cavab axtarmaq üçün sadəcə səhər evdən çıxıb, işə, məktəbə gedərkən dinləyəcəyimiz kitablardan öyrənmək hardasa mümkünsüzdür.
Niyə?
Çünki ilk tələb fokusdur. Yəni ,o qədər diqqətlə dinləməsinizi ki, doğurdan da, detalları ilə eşitdiklərinizi anlaya biləsiniz. İkincisi, siz PhD-ikən cavab axtardığınız suala cavab tapmağınıza köməklik edəcək kitablar da avtomobilinizi idarə edə-edə rahatca dinləyib, tam anlayıb, oldu deyəcəyiniz qədər asan kitablar deyil.

Bundan əlavə, burada bir sadə riyazi hesablama var. x vaxt ərzində material dinləsən, bu y sayda kitab edir.

İndi deyək ki, dinlmək də, anlamaq da, mümkündür, o zaman bu kitabı neçə dəfə təkrar-təkrar dinləməlisiniz ki, a) tam anladığınıza qənaət gətirə biləsiniz. b) incə nüansları gözdən qaçırmayasınız c) kitabda qrafiklər, statistik göstəricilər və s. varsa, onları sadəcə dinləməklə zehninizdə həkk edəsiniz. Hələ bu araşdırmalara bir də tənqidi yanaşmaq var, sorğulamaq var, bunlara isə çox toxunmuram hələ.

Sadəcə bu göstərir ki, təkrar ehtimalı mütləq var. Bu isə sizin metroda kitab dinləməklə PhD olma ehtimalınızı, artıq Brain bəyin və onun izləyicilərinin təklif müddətni, vaxt limitini ciddi fərqlə ötüb keçəcəkdir. Yəni gündə 40-60 dəqiqə audio kitab dinləməklə sizin cənab Tracy-nin dediyi kimi PhD səviyyəsində biliyə sahib olmağınız, ixtisaslaşmağınız təxmin edin nə qədər vaxt alacaq sizcə?

Bu mövzunu niyə işlədim, niyə yazdım bu yazını?

Brian Tracy ilə düşmanlığımmı var? Əlbətdə yoxdur. Kitablarının çoxunu oxumuşam, özü ilə şəxsən görüşmüşəm də.

Aşağıdakı səbəblərdən yazmağa qərar verdim bu yazını.

Birincisi, bu çox əla səslənir. Oxumağa, öyrənəmyə, şəxsi inkişafına maraqlı olan gənclər deyirlər ki, əla, artıq bir neçə ilə fərqli sahələrdə PhD ola biləcəyəm. Diplomum olmaya bilər, Stanfordda, Oxfordda oxumaya bilərəm, amma mən bunu bacaracağam. O universitetlərdə PhD təhsili alanlarla eyni səviyyədə olacağam tezliklə (mən də ilk dəfə Tracy-dən bu təklifi eşidəndə belə düşünmüşdüm).

İkincisi bu metoda inananlar davamlı bunu etməyə başlayırlar və özlərini artıq tezliklə məzun olacaq PhD -lər olaraq təsəvvür edirlər. Artıq ABŞ-ın ən nüfuzlu universitetlərindən məzun olmuş PhD-lərdən heç də az bilmədiklərini düşünürlər.

Üçüncüsü bu saxta özgüvən, özünə inam yaradır, içi boş intellektual imic yaradır və bu insanlar irəlilədiklərini düşünərkən çox xoş niyyətləri olmasına baxmayaraq özlərini limitləmiş olurlar.

Sonda isə bunu deyəcəyəm, metod əladır. Yəni, davamlı nəqliyyatda telefonla oynamaqdansa, vaxtı boş keçirməkdənsə, bilik toplamaq əlbətdə çox əla, çox ali bir davranışdır. Amma bununla heç kim, dünyanın ən prestijli PhD proqramına bərabər bilik, bacarıq, mütəxəssisləşmə əldə edəcəyinin boşuna xəyallarını qurmasın, nə də inanmasın buna.

Çünki bu tamamən bir cəfəngiyyat, bir mifdir.

Elə Amerkanların dediyi kimi,

“Sounds Too Good, To Be True.”
Doğru Olmayacaq Qədər Yaxşı Səsələnir.

Niyə netsiz və sosial media hesablarsız yaşayıram 2.

İlk bunu deyim ki, bu tərz yaşamaq çox xoşuma gəldi, çox bəyəndim.

Amma, bu asan deyil, hələ ilk günlər çox narahatedicidir. Çünki bir anda, sizə yenilik, maraq, həyacan verən telefonunuz yorucu bir alətə çevrilir. Çünki artıq heç bir sosial media hesabınızdakı aktivliyi sizi xəbər verən o adrenalın püskürdən səsləri eşitmirsiniz.
Bir aylıq təcrübəni bir yazıda tamamilə detalları ilə anlatmaq çətindir, amma, ən önəmli bildiklərimi qısaca anlatmağa çalışacağam.Başlayaq…
Növbədə gözləyərkən,
Evdə yorğun olduğunuzda, əhvalınızın yaxşı olmadığı anlarda, heç bir işlə məşğul olmadığımızda.Hərhansısa bir səbəbdən boş vaxt yarandığında və heçbir işlə məşğul olmadığımızda.
Metro və ya avtobusda yol gedərkən və bənzər vəziyyətlərdə etdiyimiz, yeni normalımız olmuş,  diqqətimizi və vaxtımızı bizi əyləndirərək tükədən bir məşğuliyyətimiz var.

Yəni…
Bu hallarda edə biləcəyimiz ən əyləncəli, maraqlı, həyacanlı şey telefonumuzu alıb onunla dünyaya bağlanmaqdır. Yəni sosial media hesablarımız yoxlamaq və bizə vaxtın necə keçdiyini unutduracaq yeni postlar, şəkillər, videolar və fərqli xəbərlərlə zehnimizi əyləndiməkdir.
İndi kobud bir hesajblama edin sırf bu məşğuliyyətlərə gündə neçə dəqiqə vaxt ayırırsınız və hesablayın bu bir ayda nə qədər vaxtınızı alır. Biz hesablamımızı ana görə edirik. Yəni misal üçün növbədə gözləyərkən 5-10dq, hər gün qatarda, avtobusda 30-40dq dəqiqə bu məşğuliyyətlərə sərf etmək çox da böyük bir hesab kimi görsənmir bizə. Bunu indi bir də bir ayla hesablayın, daha sonra 12 ayla, daha sonra çox yox sadəcə 5 ilLLƏ.

İndi isə öyrənməyi ən çox istədiyiniz, ustalaşmaq mütəxəssisi olmaq isdədiyiniz o sahədə artıq özünü təsdiqləmiş insanların o səviyyəyə gəlmək üçün nə qədər vaxt sərf etdikülərini öyrənin. Bundan sonra görəcəksiniz ki, siz vaxtınız azdır deyə deyil, diqqətinizi başqa yerlərə yönləndirmisiniz deyə irəliləyiş edə bilmirsiniz. Müsbət bir dəyişiklik müşahidə edə bilmirsiniz həyattınızda. (bu həmdə o demək də, deyil ki, bu insanlar heçbiri bu yeniliklərdən istifadə etmirlər. Önəmli olan necə və niyə istifadə etdikləri və nə qədər istifadə etdikləridir)
Son bir hesablama daha edin, əgər bucür davam etsəniz 5 il sonra bu sosial media hesablarınız sizə nələr verəcək? Yəni necə bir professional və şəxsi həyat?
Dəyişib bunun tam əksi bir tərzdə davam etsəniz və zehninizi davamlı olaraq ən önəmli işlərinizlə məşğul etsəniz və o hədəfləriniz üzərində çalışşsanız 5 il sonra necə fərqli olacaq həyatınız professional və şəxsi olaraq?

Öncəki yazıda da, vurğuladığım kimi bir daha demək istəyirəm ki, mən bununbla hərkəs telefonundan sosial media hesablarını silməli, evdə WiFi-ı bağlatdırmalıdır yoxsa uğurlu olmayacaq demirəm. Bu hər kəsin işi və gələcək planları ilə birbaşa əlaqəlidir. VƏ bunun üçün də siz də, necə bu hesabları işlədəciyinizlə bağlı qəarı özünüz dürüst və səmimi sorğulama və analizdən sonra verəcəksiniz.

Növbəti yazıda bu sosial media hesablarımızın və asanlıqla internetə çıxışımız olmasının profesiional inkişafımız baxımından nə qədər zərərli olduğunu daha dərin incələyəcəyik. Növbəti yazı xüsusilə o insanlar üçün maraqlı və faydalı olacaq ki, onlaırn hədəfləri onlardan ciddi fokuslaşma, dərin konsantrasya tələb edir. VƏ onlar NADİR olmağı hədəfləyiblər, hərkəs kimi deyil. Bunu da, digərlərindən üstün olmaq üçün deyil, bunu bacaracaqlarına inandıqları üçün.

EDƏCƏKLƏRİMİZ:

  1. Təxmini hesablayırıq gündə nə qədər vaxtımızı sərf edirik  telefonumuzda sosial media hesablarımızı yoxlamağa?
  2. Bu məşğuliyyət bizə nələr verir nə qədər faydalıdır professional və şəxsi həyatımız baxımından?
  3. Nə etməyə qərar veriririk və bundan sonra necə istifadə edəəcəyik bu hesabalrımızı, telefonumuzda yenə saxlayacağıqmı, saxlayacağıqsa maksimum neçə dəqiqə ayıracağıq hər gün və ən əsası bu müddət ərzində nə edəcəyik?

Niyə facebook, linkedin, hangout, messenger və internetsiz yaşayıram?

Etiraf edim, çətin idi bu qərarı vermək.
Çünki bunu hərkəsə deyəcəkdim və düşünürdüm ki, bu sözümdə çığallıq etsəm heç yaxşı olmayacaq.
Başlayacağamsa davam etməli və uğurla tamamlamalıyam bu prosesi.
Bu nə idi? Aşağıdakı üç maddəlik  (özümə)  bir meydanoxuma. (CHALLENGE)
1. Evdə bir ay WiFi bağlatdıracaqdım. Çıxacaqdım abunəlikdən.
2. Telefonumda da, sadəcə nəqliyyatı izləməyə yetəcək qədər olan ən az internet paketinə keçəcəkdim.
3. Telefonumdan facebook, twitter, face-messenger, hangout, linkedin-i siləcəkdim.
Bünün niyə çətin gəldiyini, edim-etməyim deyə düşünməyimin səbəbini əminəm ki, təxmin edə bilirsiniz.
Təsəvvür edə bilirsiniz çünki, telefonda bir anda gələn bütün rəylər, ismarıclar, digər hər cür bildirimlərin səsi kəsilir və telefonunuz bir anda fərqliləşir. Artıq hər əlinizə alıb baxdığınızda sizə mütləq bir neçə YENİLİK təqdim edə bilmir. Yeni nə isə görə, dinləyə, izləyə biləcəyiniz sizə saniyəlik adrenalin yaşadan bir cihaz deyil, o özəllikləri yoxdur artıq vəya belə deyək əlindən alınıbdır.

Necə olur bu halda, beyniniz bir növ diksinir sanki bugünə kimi onsuz heç bir yerə gedə bilmədiyiniz həyacan, yenilik, maraq mənbəyiniz telefonunuzdan.
Bir neçə saniyəlik düşünün, hiss edin necə olur reaksiyanız telefonunuzda o səs gəldiyində. Hansı ki, duyduğunuz anda bilirsiniz ki, bu hesablarınızın birindən, kimsə sizə və yaxud da, sizin üçün nə isə yazdı. Rekasiyanız nə və necə olur o anda?
O səsi eşidəndə nə edirsiniz? O an hansı qərarı verir, nələr düşünürsünüz?
1. Deyirsinizmi ki, 3-4-5 saat sonra baxaram kimdəndir və nədir?
2. Yoxsa, heç önəmsəmirsiniz və başınızı salıb işinizə davam edirsiniz heç nə olmamış kimi?
3. Bəlkə iclasdasınız və səs deyil TİTRƏŞİMİ hiss edirsiniz, səbrinizə nə olur, zehniniz necə hərəkətə gəlir?
4. İştirak etdiyiniz toplantıda deyilənlərin neçə faizini eşidə bilirsiniz?
5. Ofisdə çətin bir problem üzərində otaqda təkbaşınıza oturub işləyirsiniz və artıq həllə yaxınlaşdığınızı, sona çatdığınızı hiss edirsiniz yorğun olsanızda həyacanlızınız və həll etmədən qalxmaq niyyətiniz yoxdur masadan. Amma bir anda o səs gəlir və diqqətiniz anasını gördüyü anda ona qaçan körpə kimi, o səsə qaçır və zehniniz artıq həllə yaxınlaşdığınız o işdən qopdu. Təbriklər!
6. İndi yenidən tam da o intensivlikdəki bir fokuslaşma və yoqilərə bənzər konsantrasya ilə problem üzərində necə işləyəcksiniz və ya da bu səviyyə gəlmək üçün indi neçə dəqiqə sərf etməlisiniz?
7. Marşurutda, metroda gedirsiniz, çox sıxlıqdı zorla bir əlinizlə bir yerdən tutmusunuz və birdən dııınnnnn eşidirsiniz telefonunuzdan və bu messengerin səsidir.
Nə edirsiniz? Daha sonra rahat baxaram deyirsiniz, yoxsa elastikliyinizi maksimum səviyyədə işə salıb, o sıxlıqda bir yolunu tapıb, əlinizi yaxınlaşdırırsınız telefona biraz gimnastik əyilmələrdən sonra qovuşa bilirsiniz telefona. Baxırsınız, oxuyursunuz nə gəlibdir və artıq bildiniz nədir. Nə olur sonra? Dəriiiiin bir nəfəs alırsınız….oooohhh deyir və rahatlayır bir növ beyniniz…
Bəs özünüzü idarə etməyə çalışdığınızda, baxmayacam gələn hər nədirsə deyə ciddi qərar verdiyinizdə nələr olur?
Sanki deyinmə üzrə rekordlar kitabına düşmüş QAYNANA oturub zehninizin içərisində və sadalamağa başlayır səbəbləri hansılara görə ki, siz mütləq yoxlamalısınız kim yazdı, nə yazdı…
Baxmadıqca sakitləşmir və deyinməyə, donquldanmağa davam edir.
Tamam deyək ki, baxırsınız və bilirsiniz nə yazıb, kim yazıb. Cavab verirsiniz, həmən və ya da biraz daha sonra qarşı tərəfdən/tərəflərdən cavablar gəlir.
Sonra nə olur?
Aha, məndə bunu deyəcəkdim – Növbə sizdədir və cavablandırırsınız, müzakirə qızışır və siz bir müddət sonra əslində o hesabınızda olmasanız belə, başqa işlə məşğul olur olsanız belə diqqətinizin bir hissəsi o söhbətdə, müzakirədə qalır…
Biz dinləməyi belə doğru-düzgün bacarmırıq real ünsiyyətdə, yəni bilirsiniz qarşı tərəfi tam anlamağa çalışmaqdansa, nə cavab verəcəyimizə hazırlaşırıq onu dinləyir kimi görsənməyimizə baxmayaraq. Bu effekt, bu EQO MƏRKƏZLİ zəif yönümüz özünü burada da, göstərir. Yəni diqqətimiz iki arada, bir dərədə qalır deyə bilməyəcəyəm. Daha da, çox şaxələnir, yayılır, və nəticə olaraq ən önəmli işimizə, ən kritik bacarığımızı, kontrolumuzda olan ən güclü resursumuzu yönləndirə bilmirik. Və aldığımız nəticələr də daima buna paralel olur. Kobudca rhesablamağa çalışsaq aşağıdakı kimi olur:
Ən önəmli iş üzərinə ayrılan, yönləndirilən diqqətin keyfiyyəti + intensivliyi + müddəti = əldə olunan nəticə.
İndi isə, uzatmadan bir sual soruşacağam:
Sizcə diqqətinizi bu qədər dağıtmış olduğunuz halda, hansı önəmli işin əla bir formada üzərində işləyə bilərsiniz?
Nə qədər orda və o işlə ola bilərsiniz?
Ən əsası bu cür bir diqqətdən, fokusdan, nə dərəcə – dərin, intensiv, uzunmüddətli – bir performans gözləyə bilərsiniz?
Bəlkə də sualı belə ünvanlamalıyam:
1. Nə qədər ədalətlidir bu cür öhdəlikləri olan diqqətdən ELİT PERFORMANS gözləmək, istəmək, arzulamaq?
2. Bu miqdar və keyfiyyətdə bir FOKUSLAŞMA nəticəsində aldığın nəticələri potensialının azlığınıa, yetərsizliyinə bağlamaq, bununla əlaqələndirmək və nəticə olaraq da, VİZYONUNU, xəyallarını aşındıra-aşındıra CÜCƏLƏŞDİRMƏYİ, özünə xəyanətdən başqa necə adlandırmaq olar?
Özünüz özünüzdən soruşun və özünüzə də cavab verin. (dürüstcə)
İndi bu sualları cavablandırın və qərar verin nə qədər lazımdır sizə telefonunuzda o hesablarınızın olması? Onlar olmasa çoxmu şey itirəcəksiniz? Hədəfləriniz, xəyallarınız bu hesablarınızdan gələn səslərin insafına buraxılacaq qədər dəyərsizdirlərmi bəyəm?İndi siz bu analizləri edin, və növbəti yazıda mən təcrübə etdiklərimi, bu bir aylıq prosesi, detallı  paylaşacağam sizinlə.
P.S. Əsla hərkəs bucür etməldiri demirəm. Nə də, internet və sosial media hesabları işlətmək laızmsızdır da demirəm sadəcə mən bunu etdim özüm üçün, və paylaşıram təcrübəmi sizinlə. Siz də, dürüsttcə analiz edib qərar verəcəksiniz nəyi, necə və nə qədər istifadə edəcəyinizə.